Polietilen Nedir? LDPE, MDPE ve HDPE Farkları

Polietilen (PE), market poşetinden su borusuna kadar çok farklı ürünün hammaddesidir. Bu ürünlerin hepsi aynı molekülden yapılır; aradaki fark, zincirlerin nasıl dizildiğinden ve malzemenin yoğunluğundan gelir.

Ambalaj alan biri için bu yüzden “polietilen” demek yetmez; hangi tür olduğu önemlidir. Aşağıda türlerin nasıl ayrıldığını, üzerindeki geri dönüşüm kodunun neyi göstermediğini ve gıda temasının nasıl değerlendirildiğini anlatıyor, sonunda DEKA Plastik’te neyin geçerli olduğunu yazıyoruz.

Polietilen nedir?

Polietilen, etilen (C₂H₄) moleküllerinin uzun zincirler hâlinde birbirine bağlanmasıyla oluşan bir polimerdir ve dünyada en çok üretilen plastiktir. 2017 itibarıyla yılda 100 milyon tonun üzerinde polietilen reçinesi üretiliyordu; bu, toplam plastik pazarının yaklaşık %34’ü demektir (kaynak).

Isıtıldığında yumuşayıp şekil alan, soğuyunca sertleşen bir termoplastiktir. Bu yüzden aynı malzeme film, şişe ya da boru olarak işlenebilir.

Polietilen türleri nelerdir?

Polietilen türleri, esas olarak yoğunluklarına ve molekül zincirlerinin ne kadar dallanmış olduğuna göre ayrılır. Dallanma arttıkça zincirler birbirine sıkı yaklaşamaz; malzeme daha hafif, daha yumuşak ve daha esnek olur.

Tür	Açılımı	Yoğunluk (g/cm³)	Zincir yapısı
LDPE	Alçak yoğunluklu polietilen	0,910–0,940	Çok sayıda kısa ve uzun dal
LLDPE	Doğrusal alçak yoğunluklu polietilen	0,915–0,925	Büyük ölçüde doğrusal, çok sayıda kısa dal
MDPE	Orta yoğunluklu polietilen	0,926–0,940	Ara yapı
HDPE	Yüksek yoğunluklu polietilen	0,941 ve üzeri	Az dallı, doğrusal

Tablodaki aralıklar ve yapı tanımları Wikipedia’daki polietilen maddesinden alınmıştır. Aralıkların örtüşmesi hata değildir: sınırlar keskin değildir ve aynı ada sahip iki reçine farklı özellikler gösterebilir.

LDPE nedir?

LDPE, alçak yoğunluklu polietilendir ve polietilenin bilinen ilk türüdür. Yüksek basınç altında, serbest radikal polimerizasyonuyla üretilir; en yaygın kullanım alanı plastik torbalardır (kaynak).

Zincirleri çok dallı olduğu için yumuşak ve esnektir. Ticari LDPE’nin erime sıcaklığı tipik olarak 105–115 °C arasındadır (kaynak).

MDPE ve LLDPE nedir?

MDPE, orta yoğunluklu polietilendir; yoğunluğu 0,926–0,940 g/cm³ aralığındadır ve yapısı LDPE ile HDPE arasında kalır. Erime sıcaklığı HDPE’ye yakındır, tipik olarak 120–130 °C (kaynak).

LLDPE ise doğrusal alçak yoğunluklu polietilendir. Yoğunluğu LDPE’ye yakındır (0,915–0,925 g/cm³) ama farklı üretilir: serbest radikal yerine koordinasyon polimerizasyonuyla, örneğin Ziegler-Natta katalizörleriyle. Sonuçta zincir büyük ölçüde doğrusaldır ve çok sayıda kısa dal taşır (kaynak).

HDPE nedir?

HDPE, yüksek yoğunluklu polietilendir; zincirleri az dallı olduğu için daha sıkı paketlenir ve yoğunluğuna oranla yüksek mukavemet gösterir. Çekme dayanımı LDPE’de 21 MPa iken HDPE’de 38 MPa’dır (kaynak).

Şişe, bidon ve boru gibi sert ürünlerde yaygındır, ama yalnızca onlarda değil: üflemeli film yöntemiyle üretilen kulplu alışveriş torbaları HDPE’den de üretilir (kaynak). Erime sıcaklığı tipik olarak 120–130 °C’dir (kaynak).

LDPE ve HDPE arasındaki farklar nelerdir?

LDPE ile HDPE arasındaki temel fark zincir yapısıdır: LDPE çok dallı olduğu için yumuşak ve esnek, HDPE doğrusal olduğu için daha sert ve dayanıklıdır. Diğer farkların çoğu bundan türer.

	LDPE	HDPE
Zincir yapısı	Çok dallı	Az dallı, doğrusal
Yoğunluk	0,910–0,940 g/cm³	0,941 g/cm³ ve üzeri
Tipik erime sıcaklığı	105–115 °C	120–130 °C
Çekme dayanımı	~21 MPa	~38 MPa
Reçine kodu	4	2
Tipik kullanım	Torba, film	Şişe, boru, bidon, alışveriş torbası

Kaynaklar: polietilen, LDPE, HDPE.

Polietilen plastik midir?

Evet. Polietilen bir plastiktir; daha doğrusu, ısıyla yumuşayıp yeniden şekillendirilebilen bir termoplastiktir.

LDPE 4 ne demek? Geri dönüşüm kodu neyi göstermez?

Ürünlerin üzerindeki üçgen içindeki numara reçine kodudur ve yalnızca plastiğin türünü söyler: 4 LDPE’yi, 2 HDPE’yi gösterir. Kod 2008’den beri ASTM D7611 standardıyla yönetilir ve ürünün bulunduğunuz yerde geri dönüştürüleceğini göstermez (kaynak).

Sembolün kendisi de bu yüzden değiştirildi: dönen oklar yerine düz, dolu bir üçgen kullanılmaya başlandı. Kaynağa göre değişikliğin amacı, kodun anlamı ve sembolün geri dönüştürülebilirlik göstermediği konusundaki tüketici karışıklığını gidermekti (kaynak).

Polietilen sağlıklı mı? Gıdayla temas nasıl değerlendirilir?

Polietilen gıda ambalajında yaygın kullanılır, ama bir ambalajın gıdaya uygun olduğunu malzemenin adı değil, mevzuata uygunluk ve test gösterir. Avrupa Birliği’nde tüm gıda temaslı malzemeler için çerçeve (AT) 1935/2004 tüzüğüdür; plastikler için en kapsamlı özel düzenleme (AB) 10/2011’dir (kaynak).

Bu düzenleme, malzemeden gıdaya geçen maddelerin toplamı için bir genel migrasyon sınırı koyar: temas yüzeyinin desimetrekaresi başına 10 mg ya da kilogram gıda başına 60 mg (kaynak). Yani “polietilen sağlıklı mı?” sorusunun doğru cevabı genel bir hüküm değil, ürün bazında belgedir: alıcı üreticiden uygunluk beyanı ve migrasyon test sonucunu ister.

Polietilen film nasıl üretilir?

Ambalajda kullanılan polietilen film çoğunlukla üflemeli (tüp) ekstrüzyonla üretilir. Eritilen polietilen halka biçimli bir kalıptan çıkarılır ve içine hava basılarak bir tüp gibi genişletilir; film bu sırada esner ve incelir (kaynak).

Alçak, orta, yüksek yoğunluklu ve doğrusal alçak yoğunluklu polietilenin hepsi bu yöntemle işlenebilir (kaynak). Film üretildikten sonra ambalaja dönüşmesi için genellikle baskı ve kesim-kaynak aşamalarından geçer; baskı aşamasını flekso baskı yazımızda ayrıca anlattık.

DEKA Plastik’te durum

DEKA Plastik, LDPE, MDPE ve HDPE polietilen filmleri kendi üretim tesislerinde ekstrüzyonla üretir. Bu filmlere flekso baskı ve kesim-kaynak işlemlerini de tesislerimizde uygularız.

Hangi ürünün hangi polietilen türünden yapılacağı ürüne göre değişir. Bazı ürünlerde tür sabittir: kilitli torbalarımız ve fermuarlı torbalarımız MDPE ve LDPE’den, perforeli rulolarımız LDPE’den üretilir. Plastik poşet ve diğer polietilen torbalarımızda tür ve kalınlık siparişe göre belirlenir.

PE torbalarımızın bir bölümünde malzeme bileşimi numaralı bir beyanla belgelidir. PPWR kapsamında hazırlanan malzeme bileşimi beyanımız giysi ve ceket torbaları, kargo poşetleri, mağaza poşetleri ve genel amaçlı PE torbaları kapsar. Beyana göre bu ürünlerin filmi tesislerimizde üflemeli ekstrüzyonla tek katmanlı üretilir; ürün %100 polietilendir ve laminasyon, koekstrüzyon bariyer katmanı, metalize tabaka ya da kâğıt, alüminyum, poliamid gibi PE dışı bir bileşen içermez. Baskı mürekkebi bir yüzey kaplamasıdır; baskılı ve baskısız ürünlerin malzeme bileşimi aynıdır. Talep üzerine %20 ile %100 arasında geri dönüştürülmüş polietilen kullanılabilir ve ürün yine mono-materyal kalır. Beyan giysi torbalarında yalnızca PE varyantını kapsar; OPP/CPP varyantı kapsam dışıdır. Kilitli ve fermuarlı torbalar ile rulo ürünler de beyanın kapsam cümlesinde yer almaz. Ayrıntılar PPWR uyumluluk sayfamızda.

Gıda teması tarafında, tesislerimizde üretilen ve gıdaya temas etmesi amaçlanan ürünler gıdaya uygunluk beyanımızın kapsamındadır ve bu ürünlerde yalnızca bakir polimer kullanılır. PE torba teknik künyemize göre toplam migrasyon, dört gıda benzeri ile 40 °C’de 10 günlük testte 10 mg/dm²’nin altındadır (TS EN 1186-1/-5); uygunluk (AB) 10/2011, (AT) 1935/2004 ve (AT) 2023/2006 çerçevesinde beyan edilir. Üretim ISO 9001:2015 ve ISO 22000:2018 belgeli sistemle yürütülür.

Ürününüz için hangi polietilen türünün uygun olduğunu birlikte belirlemek için bize ulaşabilirsiniz.