Hangi Gıda Ambalajı Daha Sağlıklı?

Günlük yaşamda tüketilen pek çok besin malzemesi çeşitli ambalajlar içerisinde sizlere servis edildiğinden ürünün kalitesi kadar gıda ambalajı konusunda da detaylı incelemelerin yapılması söz konusu olur. Özellikle sağlık standartlarını yüksek seviyelerde tutmak isteyen ve çevresel etkilerden kaynaklanan hastalıkları yaşamından uzak tutmak isteyen bireyler için gündeme gelen en önemli sorulardan bir tanesi de hangi gıda ambalajı daha sağlıklı olur.

Bu yazımızda sizlere hem gıda ambalajları hem de gıda ambalajlarında plastik malzeme kullanılması ile ilgili bilgiler verirken yanlış bilinen doğruları da açıklamaya çalışacağız.

Plastik Gıda Ambalajı Nedir?

Gıda sektöründe ciddi bir gelişme kaydeden ve son yıllarda teknolojik atılımlarla birlikte dünya gıda ihracatçıları arasında yerini sağlamlaştırmayı başaran Türkiye; gıda ambalajları konusunda tercihini genel anlamda plastikten yana kullanır. Hem yurtiçi pazarda hem de uluslararası pazarlarda dolaşımda olan ürünlerin pek çoğu plastik gıda ambalajları ile muhafaza edilir. Peki, nedir bu plastik gıda ambalajı?

Ekmek ambalajları, kuru gıda ambalajları, kuruyemiş ambalajları, makarna ambalajları ve baharat ambalajları gibi çeşitleri bulunan plastik gıda ambalajları hammadde olarak LDPE, OPP ve BOPP gibi malzemelerin kullanıldığı muhafaza unsurları olarak kabul edilebilir. Marketlerde veya bakkallarda karşılaşabileceğiniz bu ambalajlar plastik olmaları nedeni ile pek çok insan tarafından sağlıksız ve uzak durulması gereken unsurlar olarak kabul edilse de gerçek bundan oldukça farklıdır.

Plastik Gıda Ambalajı Sağlıklı mı?

Plastik gıda ambalajlarının sağlıklı olup olmadığı ile ilgili detaylı açıklama yapmadan evvel bu ambalajların üretimi ile alakalı birkaç konuya değinmek gerekir. Plastik ambalajlar özellikle gıda için kullanılanlar için Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı’ndan gerekli izinler alınarak tercih edilir. Gıda ile temas ettiğinde besin değerini düşürecek veya insan sağlığına olumsuz anlamda etki edecek zararlılar içeren ambalaj malzemelerinin kullanılması ambalaj üreticileri tarafından kabul edilmeyeceği gibi yetkili kurumlar tarafından da kesinlikle yasaklanmıştır.

Yukarıdaki bilgiler ışığında gıda ambalajlamasında kullanılan ürünlerin sağlık standartlarına uymaması kesinlikle söz konusu olmaz. Aksi durumlarda hem ambalaj üreticisi firma hem de gıda üreticisi firmanın ciddi yaptırımlarla karşılaşması söz konusu olacaktır.

”Plastik ambalaj sağlıksız” algısı nereden geliyor?

Plastik ambalajlarla ilgili ortada dolaşan yanlış algının 2 farklı sebebi olduğu kabul edilir. Bunlardan ilki bilinçsiz bir şekilde yorum yapan ve halkın yanlış bilgilendirilmesine neden olan kişiler kabul edilir. Bu anlamda ambalajlarla ilgili kesin yargılara varmadan evvel mutlaka uzmanların görüşü alınmalıdır.

Yanlış algıya neden olan ikinci bir neden ise merdiven altı üretim denilen ve gerekli koşulları sağlamadan ambalaj malzemesi tedariki gerçekleştiren sözde üreticilerdir. Söz konusu kişi veya firmaların kullandığı hammadde başta olmak üzere bütün ürünler sağlık koşullarına uymadığından ortaya çıkan ambalajların da sağlıksız olması durumu yaşanır. Bu anlamda üreticilerin gıda ambalajı seçerken dikkatli olması şarttır.

Doğru soru “hangi malzeme” değil, “hangi belge”

Gıda ambalajında sağlık tartışması genellikle malzemeler üzerinden yürütülür — cam mı, metal mi, plastik mi. Oysa mevzuat malzemeye göre değil, davranışa göre çalışır: bir ambalajın gıdayla temas ettiğinde içeriğine ne kadar madde geçirdiği ölçülür. Buna migrasyon denir ve belgelenmesi zorunludur.

Avrupa Birliği tarafında çerçeveyi (AT) 1935/2004 çizer; plastikler için ayrıntılı kurallar (AB) 10/2011 sayılı tüzükte yer alır. Türkiye tarafında karşılığı Türk Gıda Kodeksi’nin gıda ile temas eden madde ve malzemeler mevzuatıdır. Bu düzenlemeler belirli maddeler için sınır değerler koyar ve üreticinin bunları belgelemesini bekler.

Dolayısıyla alıcı için asıl soru şudur: bu ambalajın gıdayla temasa uygunluğu belgeli mi, belgeyi kim düzenledi, ve kapsamı ne? “Plastik sağlıksızdır” ya da “cam her zaman daha iyidir” gibi genellemeler bu sorunun yerini tutmaz.

Tedarikçiye sorulacak üç şey pratikte yeterlidir. Belge var mı — gıdayla temasa uygunluk beyanı ya da test raporu. Kapsamı ne — belge tesisin tamamını mı kapsıyor, belirli bir ürünü mü, yoksa tek bir sevkiyatı mı; üçü ayrı şeydir. Geçerlilik tarihi ne — süresi dolmuş bir belge kanıt değildir. Bu üç sorunun cevabı, malzeme tartışmasından çok daha fazlasını söyler.

Geri dönüştürülmüş içerik ile gıda teması neden birleşmez

Sürdürülebilirlik ile gıda güvenliği çoğu zaman aynı cümlede istenir, ama gıda temaslı ambalajda ikisi birbirini sınırlar. Geri dönüştürülmüş hammaddenin geçmişi tam olarak izlenemediği için, gıdayla temas edecek ürünlerde kullanımı ayrı ve çok daha sıkı koşullara bağlıdır.

Pratikte bu şu anlama gelir: bir üründe hem yüksek oranda geri dönüştürülmüş içerik hem de gıda teması uygunluğu isteniyorsa, bu iki talebin nasıl karşılanacağı sipariş aşamasında ayrıca konuşulmalıdır. İkisini otomatik olarak bir arada sunan bir üretici varsa, dayanağının sorulması gerekir.

DEKA Plastik’te durum

Yukarıdaki anlatım sektörün genelini kapsıyor. DEKA Plastik tarafında durum şudur.

Gıdayla temasa uygun üretim talep üzerine yapılır ve bu üretim, gıdaya uygunluk beyanımızın kapsamındadır. Beyanın kapsamı ürün bazlı değil tesis bazlıdır: işletmemizde üretilen ve gıda ile temas etmesi amaçlanan tüm ürünleri kapsar. Kalite tarafında ISO 9001:2015 ve ISO 22000:2018 belgelerimiz bulunuyor; ikincisi gıda güvenliği yönetim sistemi standardıdır ve üretimin hangi sistematik içinde yürütüldüğünü gösterir, tek başına bir ürünün gıdaya uygunluğunu belgelemez.

Gıda temaslı üretimde yalnızca bakir polimer kullanılır; geri dönüştürülmüş hammadde kullanılmaz. Bu, yukarıda anlatılan sınırın bizdeki karşılığıdır ve belgeyle sabittir. Geri dönüştürülmüş içerikli ürünlerimiz — GRS Poşet gibi — gıda dışı kullanım içindir.

Gıdayla temasa uygun ürünlerimiz için kuru gıda ambalajları sayfasına bakabilir, ihtiyacınıza uygun belgeyi teklif aşamasında talep edebilirsiniz. Belge numaralarını sayfada yayınlamıyoruz; talep üzerine paylaşıyoruz.